Αγχώδης διαταραχή: όταν το άγχος παύει να προστατεύει και αρχίζει να περιορίζει.

Αγχώδης διαταραχή: όταν το άγχος παύει να προστατεύει και αρχίζει να περιορίζει

Το άγχος είναι μια φυσιολογική και απαραίτητη λειτουργία του οργανισμού. Μας προετοιμάζει για δράση, μας κινητοποιεί και μας προστατεύει.
Όταν όμως γίνεται επίμονο, δυσανάλογο και παρεμβαίνει στην καθημερινότητα, τότε δεν λειτουργεί πλέον ως σύμμαχος. Μετατρέπεται σε εμπόδιο.

Η αγχώδης διαταραχή δεν είναι απλώς «υπερβολικό άγχος». Είναι μια κατάσταση όπου το άτομο βιώνει συνεχή εγρήγορση, ακόμη και χωρίς πραγματική απειλή.

Πώς εκδηλώνεται η αγχώδης διαταραχή

Η αγχώδης διαταραχή μπορεί να εκφραστεί σε ψυχικό, σωματικό και συμπεριφορικό επίπεδο.

Συχνά ψυχικά συμπτώματα:

• έντονη ανησυχία και καταστροφικές σκέψεις,

• αίσθηση απώλειας ελέγχου,

• δυσκολία συγκέντρωσης,

• φόβος ότι «κάτι κακό θα συμβεί».

Συχνά σωματικά συμπτώματα:

• ταχυκαρδία, δύσπνοια,

• μυϊκή ένταση,

• ναυτία ή στομαχικές διαταραχές,

• ζάλη, εφίδρωση, κόπωση.

Συμπεριφορικές εκδηλώσεις:

• αποφυγή καταστάσεων,

• ανάγκη για διαρκή έλεγχο ή διαβεβαίωση,

• δυσκολία χαλάρωσης.

Το άτομο δεν «υπερβάλλει». Το σώμα και ο νους του λειτουργούν σαν να βρίσκονται συνεχώς σε κίνδυνο.

Τι διατηρεί το άγχος

Το άγχος συχνά συντηρείται από:

• γνωσιακές στρεβλώσεις (π.χ. καταστροφολογία),

• αποφυγή, που προσφέρει προσωρινή ανακούφιση αλλά ενισχύει τον φόβο,

• ανάγκη απόλυτου ελέγχου,

• πρώιμα βιώματα ανασφάλειας ή υπερ-ευθύνης.

Με τον χρόνο, το άτομο μαθαίνει να φοβάται το ίδιο το άγχος, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο.

Η θεραπευτική αντιμετώπιση

Η αγχώδης διαταραχή είναι αντιμετωπίσιμη. Η ψυχοθεραπεία, και ιδιαίτερα η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT), έχει ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση.

Η θεραπευτική δουλειά εστιάζει:

• στην κατανόηση των μηχανισμών του άγχους,

• στην αναγνώριση και αναδόμηση δυσλειτουργικών σκέψεων,

• στη σταδιακή έκθεση σε φοβικές καταστάσεις,

• στην εκμάθηση δεξιοτήτων ρύθμισης συναισθήματος,

• στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο σώμα και στον εαυτό.

Στόχος δεν είναι η πλήρης εξαφάνιση του άγχους, αλλά η αλλαγή της σχέσης με αυτό.

Ζώντας με λιγότερο φόβο

Το άγχος δεν ορίζει την ταυτότητα του ανθρώπου. Είναι ένα μήνυμα, όχι μια καταδίκη. Με την κατάλληλη υποστήριξη, το άτομο μπορεί να ξαναμάθει να ζει χωρίς διαρκή εσωτερική απειλή και να ανακτήσει την αίσθηση ελέγχου και ασφάλειας.

Βιβλιογραφία – Ενδεικτικές πηγές

• American Psychiatric Association. (2022). DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.

• Beck, A. T., & Clark, D. A. (1997). Anxiety and Depression: An Information Processing Perspective.

• Clark, D. A., & Beck, A. T. (2011). Cognitive Therapy of Anxiety Disorders. Guilford Press.

• Craske, M. G., et al. (2017). Anxiety Disorders. Nature Reviews Disease Primers.

• Barlow, D. H. (2014). Clinical Handbook of Psychological Disorders. Guilford Press.

• Hofmann, S. G., et al. (2012). The efficacy of CBT: Cognitive Therapy and Research.