Κατάθλιψη

Κατάθλιψη: όταν η θλίψη δεν φεύγει

Η κατάθλιψη είναι μία από τις πιο συχνές ψυχικές διαταραχές παγκοσμίως, αλλά εξακολουθεί να παραμένει παρεξηγημένη. Δεν είναι απλώς «λίγο κακό κέφι» ή «χαμηλή διάθεση». Πρόκειται για μια κατάσταση που επηρεάζει την σκέψη, το συναίσθημα, τη συμπεριφορά και τη φυσιολογία του ατόμου.

Τα άτομα με κατάθλιψη βιώνουν:

• διαρκή λύπη ή αίσθημα κενού,

• απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης στις καθημερινές δραστηριότητες,

• κόπωση ή έλλειψη ενέργειας,

• δυσκολία στη συγκέντρωση ή στη λήψη αποφάσεων,

• διαταραχές ύπνου ή όρεξης,

• αρνητική αυτοεικόνα και αίσθημα ενοχής,

• σε σοβαρές περιπτώσεις, σκέψεις αυτοκαταστροφής.

Η κατάθλιψη δεν περιορίζεται στη διάθεση· είναι ολοκληρωτική εμπειρία που επηρεάζει σώμα και νου.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου

Η κατάθλιψη είναι πολυπαραγοντική. Συνήθως προκύπτει από συνδυασμό:

• Βιολογικών παραγόντων: νευροχημεία εγκεφάλου (σεροτονίνη, νορεπινεφρίνη, ντοπαμίνη), γενετική προδιάθεση.

• Ψυχολογικών παραγόντων: τραύματα, στρες, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσλειτουργικά μοτίβα σκέψης.

• Κοινωνικών παραγόντων: απομόνωση, δυσκολίες στις σχέσεις, οικονομική ή εργασιακή πίεση.

Η αλληλεπίδραση αυτών των παραγόντων καθορίζει τη σοβαρότητα και τη διάρκεια των συμπτωμάτων.

Θεραπευτικές προσεγγίσεις

Η κατάθλιψη είναι αντιμετωπίσιμη. Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπεία βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Κύριες προσεγγίσεις:

• Ψυχοθεραπεία: ειδικά η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) και η Διαπροσωπική Θεραπεία (IPT) έχουν ισχυρή τεκμηρίωση.

• Φαρμακευτική αγωγή: αντικαταθλιπτικά όπως SSRIs ή SNRIs σε συνεννόηση με ψυχίατρο.

• Συμπληρωματικές στρατηγικές: τακτική άσκηση, καλός ύπνος, κοινωνική υποστήριξη, τεχνικές διαχείρισης στρες.

Η θεραπεία προσαρμόζεται στις ατομικές ανάγκες και στόχο έχει την αποκατάσταση λειτουργικότητας και ευεξίας.

Ζώντας με κατάθλιψη

Η κατάθλιψη μπορεί να προκαλεί αίσθηση αδυναμίας ή απελπισίας, αλλά δεν ορίζει το άτομο. Με υποστήριξη, η επαφή με θεραπευτή και σταθερή φροντίδα εαυτού, είναι δυνατή η επιστροφή σε μια πλήρη, ενεργή και ουσιαστική ζωή.

Η αναγνώριση των συμπτωμάτων, η απομυθοποίηση και η έγκαιρη παρέμβαση είναι τα πρώτα βήματα για την αντιμετώπιση της νόσου.

Βιβλιογραφία – Ενδεικτικές πηγές

• American Psychiatric Association. (2022). DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.

• Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F., & Emery, G. (1979). Cognitive Therapy of Depression. Guilford Press.

• Cuijpers, P., Karyotaki, E., Weitz, E., Andersson, G., Hollon, S. D., van Straten, A. (2016). The effects of psychotherapies for major depression in adults on remission, recovery and improvement: A meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 202, 511–517.

• Gotlib, I. H., & Hammen, C. L. (2009). Handbook of Depression. Guilford Press.

• Malhi, G. S., & Mann, J. J. (2018). Depression. Lancet, 392(10161), 2299–2312.

• National Institute of Mental Health (NIMH). (2023). Depression. https://www.nimh.nih.gov/health/topics/depression