OCD VS OCPD

Διαφορά Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής (OCD) και Ιδεοψυχαναγκαστικής Διαταραχής Προσωπικότητας (OCPD)

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (Obsessive–Compulsive Disorder, OCD) και η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή Προσωπικότητας (Obsessive–Compulsive Personality Disorder, OCPD) συχνά συγχέονται λόγω ομοιότητας στην ορολογία. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για δύο διαφορετικές κλινικές οντότητες, με διαφορετική εσωτερική εμπειρία, λειτουργία και θεραπευτική προσέγγιση.

Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD)

Η OCD είναι αγχώδης διαταραχή και χαρακτηρίζεται από:

• Ιδεοληψίες: ανεπιθύμητες, επαναλαμβανόμενες σκέψεις, εικόνες ή παρορμήσεις που προκαλούν έντονο άγχος (π.χ. φόβος μόλυνσης, επιθετικές σκέψεις).

• Καταναγκασμούς: επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή νοητικές πράξεις που εκτελούνται για τη μείωση του άγχους (π.χ. πλύσιμο, έλεγχος).

Σημαντικό στοιχείο είναι ότι το άτομο αναγνωρίζει τις σκέψεις ως υπερβολικές ή παράλογες(εγωδυστονικές) και υποφέρει από αυτές. Οι καταναγκασμοί δεν προσφέρουν ευχαρίστηση, αλλά προσωρινή ανακούφιση.

Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή Προσωπικότητας (OCPD)

Η OCPD είναι διαταραχή προσωπικότητας και χαρακτηρίζεται από:

• Υπερβολική τελειομανία

• Έντονη ανάγκη ελέγχου

• Προσήλωση σε κανόνες, τάξη, λεπτομέρειες

• Δυσκαμψία στη σκέψη και στη συμπεριφορά

• Δυσκολία ανάθεσης ευθυνών

Σε αντίθεση με την OCD, τα χαρακτηριστικά της OCPD είναι εγωσυντονικά: το άτομο τα θεωρεί σωστά και απαραίτητα. Δεν βιώνει τις σκέψεις ή συμπεριφορές του ως πρόβλημα, αλλά συχνά συγκρούεται με τους άλλους λόγω ακαμψίας και ελέγχου.

Κύριες διαφορές

• Επίγνωση:
  OCD → «Ξέρω ότι αυτό που σκέφτομαι είναι υπερβολικό»
  OCPD → «Έτσι πρέπει να γίνονται τα πράγματα»

• Κίνητρο:
  OCD → Μείωση άγχους
  OCPD → Διατήρηση ελέγχου και τελειότητας

• Θεραπεία:
  OCD → CBT με Έκθεση & Πρόληψη Ανταπόκρισης + φαρμακοθεραπεία
  OCPD → Μακροχρόνια ψυχοθεραπεία (CBT, Schema Therapy, ψυχοδυναμική)

Συμπέρασμα

Η OCD προκαλεί έντονη εσωτερική οδύνη, ενώ η OCPD προκαλεί κυρίως διαπροσωπική δυσλειτουργία. Η σωστή διάγνωση είναι καθοριστική, καθώς η θεραπευτική προσέγγιση διαφέρει ουσιαστικά.

Βιβλιογραφία

• American Psychiatric Association. (2022). DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.

• Abramowitz, J. S., McKay, D., & Storch, E. A. (2017). The Oxford Handbook of Obsessive Compulsive and Spectrum Disorders.

• Beck, A. T., Freeman, A., & Davis, D. (2004). Cognitive Therapy of Personality Disorders.

• Fineberg, N. A. et al. (2015). Obsessive–compulsive disorder: clinical features. The Lancet Psychiatry, 2(6), 565–576.

• Millon, T. (2011). Disorders of Personality. Wiley.