Διαταραχές Προσωπικότητας: Μύθοι και Αλήθειες

Οι διαταραχές προσωπικότητας συχνά συνοδεύονται από φόβο, στιγματισμό και παρανοήσεις. Στον δημόσιο λόγο χρησιμοποιούνται συχνά ως «ταμπέλες», ενώ στην κλινική πραγματικότητα πρόκειται για πολύπλοκα και βαθιά ριζωμένα μοτίβα σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς, που σχετίζονται με τον τρόπο που το άτομο σχετίζεται με τον εαυτό του και τους άλλους.

Η κατανόηση των μύθων και των αληθειών γύρω από τις διαταραχές προσωπικότητας είναι ουσιαστική τόσο για την αποστιγματοποίηση όσο και για τη θεραπευτική προσέγγιση.

Μύθος 1: «Οι διαταραχές προσωπικότητας δεν αλλάζουν»

Αλήθεια:
Παρότι οι διαταραχές προσωπικότητας έχουν σταθερό χαρακτήρα στον χρόνο, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αμετάβλητες. Η σύγχρονη έρευνα δείχνει ότι με μακροχρόνια και σταθερή ψυχοθεραπεία, παρατηρείται σημαντική βελτίωση στη λειτουργικότητα, στη ρύθμιση συναισθημάτων και στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Μύθος 2: «Όποιος έχει διαταραχή προσωπικότητας είναι “τοξικός”»

Αλήθεια:
Οι διαταραχές προσωπικότητας δεν ισοδυναμούν με κακοποιητική συμπεριφορά. Πολλά άτομα υποφέρουν σιωπηλά, βιώνοντας έντονη εσωτερική δυσφορία, φόβο εγκατάλειψης ή ντροπή. Η δυσκολία αφορά κυρίως τον τρόπο σύνδεσης και αυτορρύθμισης, όχι πρόθεση βλάβης.

Μύθος 3: «Είναι απλώς θέμα χαρακτήρα ή επιλογής»

Αλήθεια:
Οι διαταραχές προσωπικότητας αναπτύσσονται από τη συνύπαρξη γενετικών, αναπτυξιακών και περιβαλλοντικών παραγόντων, συχνά σε πλαίσια πρώιμης συναισθηματικής ανασφάλειας, τραύματος ή ασυνέπειας στη φροντίδα. Δεν αποτελούν συνειδητή επιλογή.

Μύθος 4: «Όλοι έχουμε λίγο απ’ αυτές»

Αλήθεια:
Παρότι όλοι φέρουμε χαρακτηριστικά προσωπικότητας, μια διαταραχή προσωπικότητας διαγιγνώσκεται όταν τα μοτίβα είναι διάχυτα, άκαμπτα, επίμονα και προκαλούν σημαντική δυσλειτουργία στην εργασία, στις σχέσεις και στην αυτοεικόνα. Δεν πρόκειται απλώς για “ιδιοτροπίες”.

Μύθος 5: «Η ψυχοθεραπεία δεν βοηθά»

Αλήθεια:
Θεραπευτικές προσεγγίσεις όπως η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία, η Θεραπεία Σχημάτων, η Διαλεκτική Συμπεριφορική Θεραπεία (DBT) και οι ψυχοδυναμικές προσεγγίσεις έχουν αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Η θεραπευτική σχέση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή.

Συμπέρασμα

Οι διαταραχές προσωπικότητας δεν ορίζουν την αξία ενός ανθρώπου. Αντιπροσωπεύουν μοτίβα προσαρμογής που κάποτε υπήρξαν αναγκαία, αλλά σήμερα περιορίζουν. Με κατανόηση, αποστιγματοποίηση και κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση, η αλλαγή είναι εφικτή και ουσιαστική.

Βιβλιογραφία

• American Psychiatric Association. (2022). DSM-5-TR: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.

• Beck, A. T., Freeman, A., & Davis, D. (2004). Cognitive Therapy of Personality Disorders. Guilford Press.

• Livesley, W. J. (2011). Handbook of Personality Disorders. Guilford Press.

• Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. (2003). Schema Therapy: A Practitioner’s Guide. Guilford Press.

• Gunderson, J. G., & Links, P. S. (2014). Borderline Personality Disorder: A Clinical Guide. American Psychiatric Publishing.