Το άγχος είναι μια φυσιολογική και απαραίτητη λειτουργία του οργανισμού.
Μας προετοιμάζει για δράση, μας κινητοποιεί και μας προστατεύει.
Όταν όμως γίνεται επίμονο, δυσανάλογο και παρεμβαίνει στην καθημερινότητα, τότε δεν λειτουργεί πλέον ως σύμμαχος. Μετατρέπεται σε εμπόδιο.
Η αγχώδης διαταραχή δεν είναι απλώς «υπερβολικό άγχος». Είναι μια κατάσταση όπου το άτομο βιώνει συνεχή εγρήγορση, ακόμη και χωρίς πραγματική απειλή.
Οι ψυχικές διαταραχές δεν αποτελούν ενιαία ή ομοιογενή κατηγορία. Αντιθέτως, περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα εμπειριών, συμπτωμάτων και μοτίβων λειτουργίας, τα οποία επηρεάζουν τη σκέψη, το συναίσθημα, τη συμπεριφορά και τις σχέσεις του ατόμου.
Στο DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), οι διαταραχές προσωπικότητας οργανώνονται σε τρία clusters (Α, Β, Γ), με βάση κοινά χαρακτηριστικά και τρόπους σχετίζεσθαι με τον εαυτό και τους άλλους. Η ταξινόμηση αυτή δεν έχει σκοπό να «ταμπελοποιήσει», αλλά να διευκολύνει την κατανόηση και την κλινική προσέγγιση.
Η Εξαρτητική Διαταραχή Προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από έντονη ανάγκη για φροντίδα, υπερβολική εξάρτηση από άλλους και δυσκολία στη λήψη αποφάσεων χωρίς καθοδήγηση. Δεν πρόκειται απλώς για προσωρινή αίσθηση ανασφάλειας ή δυσκολία στην αυτονομία. Αποτελεί ένα σταθερό μοτίβο προσωπικότητας που επηρεάζει σκέψεις, συναισθήματα, συμπεριφορά και διαπροσωπικές σχέσεις.
Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (Obsessive-Compulsive Disorder, OCD) χαρακτηρίζεται από ιδεοληψίες (επιθετικές ή ανεπιθύμητες σκέψεις) και καταναγκασμούς (επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή νοητικές ενέργειες) που το άτομο αισθάνεται υποχρεωμένο να εκτελεί για να μειώσει το άγχος που προκαλούν οι ιδεοληψίες. Δεν πρόκειται απλώς για «περιέργεια» ή «τελειομανία», αλλά για διαταραχή που επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.
Η Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από έντονη κοινωνική αναστολή, βαθιά αίσθηση ανεπάρκειας και υπερευαισθησία στην αρνητική αξιολόγηση. Τα άτομα επιθυμούν τις σχέσεις, αλλά τις αποφεύγουν, φοβούμενα την απόρριψη, τη γελοιοποίηση ή την κριτική.
Δεν πρόκειται για απλή ντροπαλότητα. Πρόκειται για δομικό μοτίβο προσωπικότητας που επηρεάζει τη λειτουργικότητα, τις σχέσεις και την αυτοεικόνα.
Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (Obsessive–Compulsive Disorder, OCD) και η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή Προσωπικότητας (Obsessive–Compulsive Personality Disorder, OCPD) συχνά συγχέονται λόγω ομοιότητας στην ορολογία. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για δύο διαφορετικές κλινικές οντότητες, με διαφορετική εσωτερική εμπειρία, λειτουργία και θεραπευτική προσέγγιση.
Η Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας (BPD) χαρακτηρίζεται από έντονες διακυμάνσεις στη διάθεση, δυσκολίες στη διαχείριση των συναισθημάτων και ασταθείς σχέσεις. Δεν είναι απλώς «δραματική συμπεριφορά» ή «αυτοκαταστροφικές τάσεις». Αποτελεί μια διαταραχή προσωπικότητας με συγκεκριμένα μοτίβα σκέψης, συναισθημάτων και συμπεριφοράς, τα οποία συχνά προκαλούν έντονο προσωπικό πόνο και δυσκολία στις σχέσεις.
Η Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από ένα μοτίβο μεγαλειώδους αυτοαντίληψης, ανάγκης για θαυμασμό και έλλειψη ενσυναίσθησης. Δεν πρόκειται απλώς για «αυτοπεποίθηση» ή «υπερβολική σιγουριά». Είναι μια σταθερή διαταραχή προσωπικότητας που επηρεάζει τη σκέψη, τα συναισθήματα, τις σχέσεις και τη λειτουργικότητα του ατόμου.
Η Ιστριονική Διαταραχή Προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από παθολογική επιθυμία για προσοχή, υπερβολική συναισθηματικότητα και θεατρική συμπεριφορά. Δεν πρόκειται απλώς για «δραματική συμπεριφορά» ή «περιστασιακή υπερβολή». Είναι ένα σταθερό μοτίβο προσωπικότητας που επηρεάζει σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορά, δημιουργώντας προκλήσεις στις σχέσεις και την καθημερινή ζωή.